Bia³ystok i jego zabytki
Bia³ystok to jedno z najbogatszych miejsc pod wzglêdem zabytków w naszym kraju. Rudno dziœ zliczyæ, ale obiektów tam budzi podziw zb³¹kanych turystów. Nie oszukujmy siê, do Bia³egostoku niewielu z nas jeŸdzi z myœl¹ o spêdzeniu tam wakacji. Jeœli jednak jesteœmy mi³oœnikami piêknej, dawnej architektury, to nie mo¿emy przejœæ obok tej polskiej metropolii. Bia³ystok bowiem w rejestrze zabytków polskich zajmuje znacz¹c¹ pozycjê, jeœli chodzi o liczebnoœæ zabytkowych i chronionych prawem budowli.
Za jeden z najbardziej cenionych zabytków Podlasia i jednoczeœnie Bia³egostoku uwa¿a siê Pa³ac Lubomirskich. Zbudowany w po³owie XIX wieku w stylu neoklasycystycznym obiekt jest jedn¹ z najpiêkniejszych budowli w tej czêœci Polski. W czasie dzia³añ wojennych pa³ac zosta³ ca³kowicie zniszczony, zaraz po wojnie jednak szybko odbudowany i do do dziœ dzieñ mo¿na go podziwiaæ w pe³nej okrasie. Sam pa³ac jest dziœ siedzib¹ szko³y, otoczony przy okazji piêknym parkiem stylizowanym na czasy neoklasycystyczne. Nawet najbardziej wymagaj¹cy turyœci bêd¹ pod wra¿eniem tego niesamowitego obiektu. Koœció³ pw. Zmartwychwstania Pañskiego w Bia³ymstoku trudno uznaæ za zabytek, powsta³ on bowiem u schy³ku ubieg³ego wieku, w latach 1991-96. Nie mniej nawi¹zuje on swoim kszta³tem i architektura do nieistniej¹cego koœcio³a na Bia³orusi w Berezweczu. To œwi¹tynia „barokowa”, jaka zosta³a zniszczona dawno temu, ale ta bia³ostocka œwi¹tynia jest wiern¹ kopi¹ dawnego koœcio³a – budzi podziw.
Najstarsze i najbardziej zajmuj¹ce obiekty w Bia³ymstoku to piwnice pa³acu Branickich oraz Stary Koœció³ Farny i przyleg³y doñ Rynek Koœciuszki. Obie te budowle pochodz¹ z czasów kolejno gotyki i renesansu i s¹ obiektami reprezentatywnymi dla minionych czasów i sztuk architektonicznych. Inne cenne zabytki to ju¿ czasy baroku, i tutaj wymieniæ nale¿y przede wszystkim: Cerkiew œw. Marii Magdaleny, (II po³owa XVIII w.), Kamienica staromiejska przy ul. Koœciuszki, (1753 rok), Plebania, przy ul. Koœcielnej (z 1760 roku), wspaniale zachowany Klasztor Sióstr Mi³osierdzia œw. Wincentego, Pa³acyk goœcinny Branickich, (po³owa XVIII w.), Ratusz (zbudowany w latach 1745-1761), Dawny szpital (II po³owa XVIII w.) oraz Zespó³ pa³acowo-parkowy Branickich (XVIII w.).
z obiektów powsta³ych w XIX wieku wiele by wymieniaæ. Na pewno warto nadmieniæ w tym miejscu, ¿e s¹ to rozmaite obiekty, niektóre to obiekty sakralne, zarówno rzymskokatolickie, jak i prawos³awne cerkwie lub ¿ydowskie synagogi. Nie brakuje tak¿e zabytkowych kamienic, willi, s¹ tak¿e œwietnie zachowane zespo³y koszarowe Pu³ku Huzarów z XIX wieku. Na pewno Bia³ystok zachwyci swoimi zabytkami. Jest ich tam wiele, na pewno dwa lub trzy dni zwiedzania to zbyt ma³o, by poznaæ uroki tego niezwyk³ego miasta. Nie oszukujmy siê, Bia³ystok wymaga zdecydowanie d³u¿szego okresu, by poznaæ wszystkie jego uroki i zabytki.